دوره 14، شماره 1 - ( 6-1405 )
جلد 14 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shahmoradi Feridouni M M, ramyar F. Analysis of the Hope-Inspiring Structure in Sūrat al-Ḍuḥā and Its Potential for Islamic Psychotherapeutic Interventions. JRH 2026; 14 (1)
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1260-fa.html
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1260-fa.html
شاهمرادی فریدونی محمد مهدی، رامیار فاطمه. تحلیل ساختار امیدبخشی در سوره الضحی و ظرفیت آن در مداخلههای رواندرمانی اسلامی. دین و سلامت. 1405; 14 (1)
دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
چکیده: (12 مشاهده)
سابقه و هدف: افسردگی معنوی و تجربه حس طردشدگی از سوی خداوند، از بحرانهای جدی روانی ـ وجودی در جهان معاصر است. قرآن کریم و بهویژه سوره الضحی، با پیام امیدبخش، آیندهنگر و معناآفرین خود، ظرفیت برجستهای برای بازسازی روانی و درمان افسردگی دارد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل ساختار امیدبخشی سوره الضحی و بررسی ظرفیت آن در مداخلات رواندرمانی اسلامی است.
مواد و روشها: : این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوا انجام شد. متن سوره الضحی بهعنوان واحد تحلیل انتخاب و مضامین آن براساس کدگذاری نظاممند، استخراج و در چهارچوب نظریه امید اسنایدر و معنادرمانی ویکتور فرانکل دستهبندی شد. برای افزایش دقت، از روشهای تحلیل متن و رویکرد تفسیری ـ معنایی بهره گرفته شد، تا پیوندی میان آموزههای قرآنی و نظریههای روانشناسی دین برقرار شود.
یافتهها: سوره الضحی ساختاری چهارمرحلهای در فرایند امیدبخشی دارد: رفع حس طردشدگی «مَا وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَی»، ترسیم افق آینده روشن «وَلَلآخِرَهُ خَیْرٌ لَکَ... »، بازخوانی حمایتهای الهی در گذشته «أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً... » و توصیههای اجتماعی ـ اخلاقی امیدآفرین «فَأَمَّا الْیَتِیمَ فَلَا تَقْهَر...». این مراحل با مؤلفههای روانشناسی امید (انگیزش و مسیرها) و معنادرمانی (یافتن معنا در رنج) همخوانی دارد. افزونبر آن، موسیقی آیات، تقابلهای تصویری و نظم سهگانه سوره، لایههای ادبی ـ بلاغی امیدبخش را تقویت میکنند.
استنتاج: سوره الضحی الگویی جامع و نظاممند برای رواندرمانی اسلامی ارائه میدهد که ابعاد شناختی، معنایی و رفتاری امید را پوشش میدهد. این الگو میتواند به طراحی مداخلات کوتاهمدت در درمان افسردگی معنوی منجر شود و قابلیت کاربرد در مشاوره فردی و کارگاههای گروهی را دارد. بدین ترتیب، پژوهش حاضر پلی میان مطالعات تفسیری قرآن و روانشناسی معاصر ایجاد کرده است و زمینه را برای بومیسازی مداخلات رواندرمانی اسلامی فراهم میکند.
مواد و روشها: : این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوا انجام شد. متن سوره الضحی بهعنوان واحد تحلیل انتخاب و مضامین آن براساس کدگذاری نظاممند، استخراج و در چهارچوب نظریه امید اسنایدر و معنادرمانی ویکتور فرانکل دستهبندی شد. برای افزایش دقت، از روشهای تحلیل متن و رویکرد تفسیری ـ معنایی بهره گرفته شد، تا پیوندی میان آموزههای قرآنی و نظریههای روانشناسی دین برقرار شود.
یافتهها: سوره الضحی ساختاری چهارمرحلهای در فرایند امیدبخشی دارد: رفع حس طردشدگی «مَا وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَی»، ترسیم افق آینده روشن «وَلَلآخِرَهُ خَیْرٌ لَکَ... »، بازخوانی حمایتهای الهی در گذشته «أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً... » و توصیههای اجتماعی ـ اخلاقی امیدآفرین «فَأَمَّا الْیَتِیمَ فَلَا تَقْهَر...». این مراحل با مؤلفههای روانشناسی امید (انگیزش و مسیرها) و معنادرمانی (یافتن معنا در رنج) همخوانی دارد. افزونبر آن، موسیقی آیات، تقابلهای تصویری و نظم سهگانه سوره، لایههای ادبی ـ بلاغی امیدبخش را تقویت میکنند.
استنتاج: سوره الضحی الگویی جامع و نظاممند برای رواندرمانی اسلامی ارائه میدهد که ابعاد شناختی، معنایی و رفتاری امید را پوشش میدهد. این الگو میتواند به طراحی مداخلات کوتاهمدت در درمان افسردگی معنوی منجر شود و قابلیت کاربرد در مشاوره فردی و کارگاههای گروهی را دارد. بدین ترتیب، پژوهش حاضر پلی میان مطالعات تفسیری قرآن و روانشناسی معاصر ایجاد کرده است و زمینه را برای بومیسازی مداخلات رواندرمانی اسلامی فراهم میکند.
نوع مطالعه: پژوهشي - مقاله اصیل |
موضوع مقاله:
علوم قرآن و حدیث
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
