دوره 14، شماره 1 - ( 6-1405 )
جلد 14 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hosseini Karnami S H. Analyzing the Jurisprudential-Medical Challenges of Patients with Brain Death and Vegetative State. JRH 2026; 14 (1)
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1279-fa.html
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1279-fa.html
حسینی کارنامی سید حسین. واکاوی چالشهای فقهی-پزشکی بیماران مبتلا به مرگ مغزی و حیات نباتی. دین و سلامت. 1405; 14 (1)
عضو هیئت علمی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مازندران
چکیده: (446 مشاهده)
مسئلۀ تعیین وضعیت حیات یا مرگ در موارد «مرگ مغزی کامل» و «حیات نباتی پایدار»(Persistent Vegetative State - PVS) از جمله مباحث نوظهور و پیچیدۀ فقه پزشکی است که به دلیل عدم سابقۀ مستقیم در متون فقهی کلاسیک، نیازمند بررسی و اجتهاد مبتنی بر یافتههای علوم پزشکی معاصر است. تشخیص دقیق این وضعیتها، زیربنای استنباط طیف گستردهای از احکام شرعی است؛ احکامی از قبیل جواز قطع دستگاههای حمایتی، امکان پیوند اعضا، احکام طهارت و تدفین، سقوط تکالیف، مسائل حقوقی و مالی، انحلال نکاح و تقسیم ترکه که همگی منوط به تعیین مصداق «حیات» و «مرگ» هستند.
این پژوهش با هدف تحلیل جامع و تطبیقی دیدگاههای فقهی و پزشکی در این زمینه، به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی اجتهادی-استنباطی انجام شده است. دادههای مورد نیاز از طریق مطالعۀ کتابخانهای منابع فقهی و پزشکی و نیز مشورت با متخصصان علوم اعصاب گردآوری شده است. در راستای این هدف، مفاهیم پزشکی مراحل حیات (کامل، نباتی پایدار، عضوی) و مراحل مرگ (کامل، ادراکات عالی، مرگ مغزی) با مفاهیم فقهی حیات (مستقر و غیرمستقر) و مرگ (قلبی و مغزی) تبیین و مقایسه شدهاند.
در این تحقیق، سه دیدگاه اصلی فقهی معاصر مورد واکاوی قرار گرفته است: دیدگاه اکثر فقها که با استناد به ادلهای خاص، فرد مبتلا به مرگ مغزی را زنده دانسته و احکام میت را بر او جاری نمیدانند؛ دیدگاه معدودی از فقها که او را مرده محسوب کرده و کلیۀ احکام مربوط به میت را اجرا میکنند؛ و دیدگاه قائلان به تفصیل که بر اساس شرایطی خاص، احکام را متفاوت میدانند. این پژوهش به تبیین، نقد و سنجش ادلۀ هر یک از این دیدگاهها در پرتو دادههای قطعی پزشکی میپردازد.
یافتههای پژوهش نشان میدهد نظریۀ زنده دانستن فرد دچار مرگ مغزی، هم از منظر قوت ادلۀ استنباطی و هم از جهت شهرت در میان فقهای معاصر، ارجحیت دارد و با اصل احتیاط در حفظ نفوس انسانی و بسیاری از قواعد فقهی سازگارتر است. این تحقیق برای پژوهشگران حوزۀ فقه، حقوق پزشکی، اخلاق زیستی و نیز جامعۀ پزشکی جهت اتخاذ تصمیمهای بالینی و شرعی آگاهانه مفید است.
این پژوهش با هدف تحلیل جامع و تطبیقی دیدگاههای فقهی و پزشکی در این زمینه، به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی اجتهادی-استنباطی انجام شده است. دادههای مورد نیاز از طریق مطالعۀ کتابخانهای منابع فقهی و پزشکی و نیز مشورت با متخصصان علوم اعصاب گردآوری شده است. در راستای این هدف، مفاهیم پزشکی مراحل حیات (کامل، نباتی پایدار، عضوی) و مراحل مرگ (کامل، ادراکات عالی، مرگ مغزی) با مفاهیم فقهی حیات (مستقر و غیرمستقر) و مرگ (قلبی و مغزی) تبیین و مقایسه شدهاند.
در این تحقیق، سه دیدگاه اصلی فقهی معاصر مورد واکاوی قرار گرفته است: دیدگاه اکثر فقها که با استناد به ادلهای خاص، فرد مبتلا به مرگ مغزی را زنده دانسته و احکام میت را بر او جاری نمیدانند؛ دیدگاه معدودی از فقها که او را مرده محسوب کرده و کلیۀ احکام مربوط به میت را اجرا میکنند؛ و دیدگاه قائلان به تفصیل که بر اساس شرایطی خاص، احکام را متفاوت میدانند. این پژوهش به تبیین، نقد و سنجش ادلۀ هر یک از این دیدگاهها در پرتو دادههای قطعی پزشکی میپردازد.
یافتههای پژوهش نشان میدهد نظریۀ زنده دانستن فرد دچار مرگ مغزی، هم از منظر قوت ادلۀ استنباطی و هم از جهت شهرت در میان فقهای معاصر، ارجحیت دارد و با اصل احتیاط در حفظ نفوس انسانی و بسیاری از قواعد فقهی سازگارتر است. این تحقیق برای پژوهشگران حوزۀ فقه، حقوق پزشکی، اخلاق زیستی و نیز جامعۀ پزشکی جهت اتخاذ تصمیمهای بالینی و شرعی آگاهانه مفید است.
نوع مطالعه: پژوهشي - مقاله اصیل |
موضوع مقاله:
فقه و حقوق اسلامی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
