گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، مازندران، ایران
چکیده: (23 مشاهده)
کلام و سیره اباعبدالله الحسین (ع) نهتنها در طول زندگی ایشان، بلکه حتی بعد از قرنها نیز سبب ایجاد گفتمان مؤثر در ابعاد سیاسی، فرهنگی و اجتماعی شده است و در این میان، کرامت انسانی را نیز میتوان بهعنوان لازمه حرکت در مسیر گفتمانی امام حسین (ع) ذکر کرد. به همین دلیل، پژوهش حاضر با هدف کشف و سپس تبیین روانشناختی مؤلفههای کرامت انسانی در گفتمان امام حسین (ع) و نیز ارائه مدلی از مؤلفههای این مفهوم انجام شده است. برای رسیدن به این هدف، با روش توصیفی ـ تحلیلی، کتب لغتشناسی، کتب پیرامون امام حسین (ع) و نیز کتبی بررسی شدند که در دانش روانشناسی به مفهوم عزتنفس بهعنوان مفهوم قریبالمعنای کرامت انسانی پرداختند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که کرامت انسانی در گفتمان امام حسین (ع) چهار مؤلفه مبنایی، شناختی، انگیزشی و رفتاری دارد. مؤلفه مبنایی ریشه دیگر مؤلفههاست که براساس اندیشه قرآنیِ کرامت ذاتی انسانها شکل گرفته است. مؤلفه دوم، مؤلفه فکری است و خطابههای امام حسین (ع) در باب ذلتناپذیری میتواند از طریق اقناع شناختی و آگاهکردن فرد از داشتههای خود، او را بهسمت کرامت نفس سوق دهد. مؤلفه سوم، مؤلفه انگیزشی است که به اثر برانگیزاننده الگویی همچون امام حسین (ع) در ایجاد حرکتهای ظلمستیزانه اشاره دارد. مؤلفه چهارم، مؤلفه رفتاری است که برخورد کریمانه با تندی دیگران، پرهیزدادن از شرمسارکردن دیگران، تبعیضنگذاشتن میان خدمتگزاران با انسانهای دیگر و نیز اختیاردادن در انتخاب مسیر، نمونههایی از این مؤلفه رفتاری است.