دوره 13، شماره 2 - ( 12-1404 )
جلد 13 شماره 2 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Erfanian A. Analyzing the Jurisprudential Aspects of Transformation and the Use of Blood Derivatives in Cosmetics: The Imamiyyah Jjurisprudence Aapproach. JRH 2026; 13 (2)
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1250-fa.html
URL: http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-1250-fa.html
عرفانیان احمدرضا. واکاوی ابعاد فقهی استحاله و بهکارگیری مشتقات خونی در محصولات آرایشی: رویکرد فقه امامیه. دین و سلامت. 1404; 13 (2)
دانشپژوه مقطع سطوح عالی حوزه علمیه، گروه فقه و اصول، مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، قم، ایران
چکیده: (27 مشاهده)
سابقه و هدف: خون حاوی اجزای متعدد و مفیدی است که در محصولات آرایشی کاربرد دارد. بهدلیل حکم نجاست خون در فقه، بررسی دو موضوع ضروری است. نخست، فرایند تغییر اجزای آن در روند تولید محصولات آرایشی و دوم، جوازداشتن یا جوازنداشتن تولید و معامله اجزای مذکور در فقه. هدف این پژوهش این است که با بررسی روند فراوری محصولات ساختهشده از اجزای خونی و استفاده از ادله فقهی، جواز یا عدم جواز ساخت، استفاده و خریدوفروش این محصولات بررسی شود.
مواد و روشها: این پژوهش، تحقیقی میانرشتهای، فقه و پزشکی، با روش توصیفی ـ تحلیلی است. تبیین علمی موضوع مبتنیبر منابع پزشکی و تحلیل حکم شرعی مستند به ادله و متون فقهی است. نویسنده در ابتدا، پس از گردآوری مطالب علمی مربوط به فراوری اجزای خونی از مقالات معتبر پزشکی، به تحلیل، موضوعشناسی و در نهایت، به نتیجهگیری درباره ماهیت این محصولات پرداخته است. سپس با مراجعه به متون دینی و آرای فقها، درصدد این برآمده است که این محصولات تحت چه عنوان فقهیای قرار میگیرند. بنابراین، برای اثبات پاکی یا نجاست این محصولات، در ادامه به عناوینی چون استهلاک و استحاله پرداخته شده است، تا تبیین شود که آیا این مواد با توجه به ماهیتشان، تحت عناوین مذکور قرار میگیرند یا نه. سپس برای حکم تولید، استفاده و معامله آن، به ارائه و تحلیل ادله مرتبط با این محصولات و همچنین واکاوی موضوعات موجود در ادله پرداخته شده است. نویسنده در این قسمت با بیان آرای فقها و قرائن موجود در روایات، به روش تحلیل محتوا اثبات مدعی میکند و حرمت موجود در ادله را به خوردن این محصولات و معامله به این انگیزه محدود میکند.
یافتهها: در فرایند تولید این محصولات، اجزای خون بهسبب تغییرنکردن در ساختار مولکولی (تغییر شیمیایی) و صورت نوعیه مستحیل نمیشوند. لذا از دیدگاه عرف، این فراوردهها موادی خونی هستند. بنابراین، استحاله رخ نمیدهد. استهلاک نیز نمیتواند برای پاکی این محصولات کاربرد داشته باشد؛ چراکه در شریعت، استهلاک فقط برای پاکی یکی از موارد نجس است و اگر استهلاک شامل تمامی موارد نجس باشد، چون اجزای خونی با مواد مضاف ترکیب شدهاند، استهلاک صورت نمیگیرد، چراکه استهلاک اجماعاً در جایی است که مقدار کمی نجس با آب پاک مطلق مخلوط شود، اما در موضوع ما چون اجزای خونی با مواد مضاف مخلوط شده است، استهلاکی وجود ندارد.
نتیجهگیری: با توجه به اینکه هیچیک از مطهرات فقهی در روند تولید وجود ندارد، این محصولات نجس هستند. همچنین، بهدلیل انصراف ادله حرمت خون به «اکل» (منفعت متعارف عصر تشریع)، سایر منافع عقلایی آن مانند مصارف آرایشی جایز است.
مواد و روشها: این پژوهش، تحقیقی میانرشتهای، فقه و پزشکی، با روش توصیفی ـ تحلیلی است. تبیین علمی موضوع مبتنیبر منابع پزشکی و تحلیل حکم شرعی مستند به ادله و متون فقهی است. نویسنده در ابتدا، پس از گردآوری مطالب علمی مربوط به فراوری اجزای خونی از مقالات معتبر پزشکی، به تحلیل، موضوعشناسی و در نهایت، به نتیجهگیری درباره ماهیت این محصولات پرداخته است. سپس با مراجعه به متون دینی و آرای فقها، درصدد این برآمده است که این محصولات تحت چه عنوان فقهیای قرار میگیرند. بنابراین، برای اثبات پاکی یا نجاست این محصولات، در ادامه به عناوینی چون استهلاک و استحاله پرداخته شده است، تا تبیین شود که آیا این مواد با توجه به ماهیتشان، تحت عناوین مذکور قرار میگیرند یا نه. سپس برای حکم تولید، استفاده و معامله آن، به ارائه و تحلیل ادله مرتبط با این محصولات و همچنین واکاوی موضوعات موجود در ادله پرداخته شده است. نویسنده در این قسمت با بیان آرای فقها و قرائن موجود در روایات، به روش تحلیل محتوا اثبات مدعی میکند و حرمت موجود در ادله را به خوردن این محصولات و معامله به این انگیزه محدود میکند.
یافتهها: در فرایند تولید این محصولات، اجزای خون بهسبب تغییرنکردن در ساختار مولکولی (تغییر شیمیایی) و صورت نوعیه مستحیل نمیشوند. لذا از دیدگاه عرف، این فراوردهها موادی خونی هستند. بنابراین، استحاله رخ نمیدهد. استهلاک نیز نمیتواند برای پاکی این محصولات کاربرد داشته باشد؛ چراکه در شریعت، استهلاک فقط برای پاکی یکی از موارد نجس است و اگر استهلاک شامل تمامی موارد نجس باشد، چون اجزای خونی با مواد مضاف ترکیب شدهاند، استهلاک صورت نمیگیرد، چراکه استهلاک اجماعاً در جایی است که مقدار کمی نجس با آب پاک مطلق مخلوط شود، اما در موضوع ما چون اجزای خونی با مواد مضاف مخلوط شده است، استهلاکی وجود ندارد.
نتیجهگیری: با توجه به اینکه هیچیک از مطهرات فقهی در روند تولید وجود ندارد، این محصولات نجس هستند. همچنین، بهدلیل انصراف ادله حرمت خون به «اکل» (منفعت متعارف عصر تشریع)، سایر منافع عقلایی آن مانند مصارف آرایشی جایز است.
واژههای کلیدی: نجاست فراوردههای خونی، محصولات آرایشی، استحاله، استهلاک، فقه پزشکی، معامله اعیان نجسه
نوع مطالعه: پژوهشي - مقاله اصیل |
موضوع مقاله:
فقه و حقوق اسلامی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |