fa بررسی وضعیت بهداشت محیط و عوامل آن در مساجد و اماکن متبرکه شهر ساری در سال 1395 طب اسلامی- ایرانی Islamic- Iranian Medicine پژوهشي - مقاله اصیل Original Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b yekan;">سابقه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:b zar;">با توجه به جایگاه معنوی مساجد در اسلام بر پاکیزگی آن بسیار تأکید شده است. بی‌توجهی به این موضوع موجب می‌شود که مساجد کانونی برای انتشار عوامل بیماری‌زا شوند و سلامت جمعیت استفاده‌کننده از آن آسیب ببیند.</span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت بهداشت محیط مساجد شهر ساری از نظر بهداشت فردی، ابزار و وسایل کار و وضعیت ساختمانی صورت گرفت.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b yekan;">مواد و روش‌ها:</span></span></span></strong> <span style="font-family:b zar;">در این پژوهش </span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">از پرسشنامه‌ای با 45 متغیر برای ثبت اطلاعات مساجد استفاده شد و به هر جواب یک امتیاز بر حسب درصد تعلق گرفت. از کل مساجد شهر ساری در سال 1395 با روش احتمالی تصادفی ساده 50 نمونه انتخاب شد و پس از جمع‌آوری اطلاعات بهداشتی و ورود آن‌ها به نرم‌افزار اکسل با استفاده از روش‌های آماری </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">توصیفی- </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">مقطعی نتایج تعیین گردیدند.</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"></span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b yekan;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">به‌طور کلی به لحاظ رعایت بهداشت فردی 9/42 درصد از مساجد در وضعیت نامطلوب، 7/26 درصد در وضعیت مطلوب و 4/30 درصد در وضعیت متوسط بودند. شایان ذکر است که 5/13 درصد از مساجد به لحاظ ساختمانی دارای متغیرهای مورد بررسی نبودند و 7/53 درصد در وضعیت مطلوب، 6/25 درصد در وضعیت متوسط و 2/7 درصد در وضعیت نامطلوب قرار داشتند. به لحاظ وسایل و ابزار کار نیز 7/9 درصد از مساجد متغیرهای مورد نظر را نداشتند و 8/48 درصد در وضعیت مطلوب، 8/32 درصد در وضعیت متوسط و 7/8 درصد در وضعیت نامطلوب بودند.</span></span><span style="font-family:b zar;"></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b yekan;">استنتاج:</span></span></strong> <span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">نتایج نشان می‌دهند که سطح وضعیت بهداشت فردی در مساجد ساری با وجود اهمیت آن در سلامت افراد پایین است و به لحاظ وسایل و ابزار کار و وضعیت ساختمانی، مساجد ساری در حد متوسطی قرار دارند. به‌طور کلی وضعیت بهداشت مساجد شهر ساری در سطحی کمتر از حد انتظار می‌باشد.</span></span><strong><span style="font-family:b zar;"></span></strong> &nbsp;<br> <strong>Background and Purpose:</strong> The importance of paying attention to mosques, as sacred places, and the emphasis of Islam on its hygiene is clear. Overlooking this issue leads to the dissemination of pathogens and endangers the health of people visiting these places. In this study, we aimed to investigate the environmental health status of mosques in Sari, Iran, with respect to personal health, tools and equipment, as well as construction status.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> The information of each mosque was recorded in a questionnaire comprised of 45 variables, and each response was allocated a percentage. Overall, 50 mosques were randomly selected in 2016. After collecting hygiene information, data were entered into Excel software and analyzed using descriptive cross-sectional statistical methods.<br> <strong>Results:</strong> Overall, 42.9%, 26.7%, and 30.4% of the mosques had undesirable, desirable, and moderate health statuses, respectively. In terms of construction, 13.5% of the mosques lacked the variables under investigation. In this regard, 53.7%, 25.6%, and 7.2% of the mosques were in desirable, moderate, and unfavorable conditions, respectively. In terms of tools and equipment, 9.7% of the mosques did not have the variables under study, and 48.8%, 32.8%, and 8.7% of the mosques were in desirable, moderate, and unfavorable conditions, respectively.<br> <strong>Conclusion:</strong> The obtained findings indicate the poor individual health status of mosques, which is very important for the health of the people using them. The health status of mosques in Sari city in terms of tools and equipment and construction was moderate. Generally, the health status of mosques in Sari city was lower than expected.<br> &nbsp; اماکن متبرکه, بهداشت محیط, شاخص‌های بهداشتی Environmental health, Health indicators, Places of worship 46 53 http://jrh.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-72-2&slc_lang=fa&sid=1 Zabihollah Yousefi ذبیح‌الله یوسفی 10031947532846005413 10031947532846005413 No 1- Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Mazan-daran University of Medical Sciences, Sari, Iran استاد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Ali Raza Ala علیرضا علا ala_alireza@yahoo.com 10031947532846005414 10031947532846005414 Yes School of Public Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران