fa واکاوی ابعاد فقهی استحاله و به‌کارگیری مشتقات خونی در محصولات آرایشی: رویکرد فقه امامیه فقه و حقوق اسلامی Islamic Feqh & Law پژوهشي - مقاله اصیل Original Research <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><a name="_Hlk141833740"><b><span lang="AR-SA" style="line-height:80%"><span style="color:black">سابقه و هدف:</span></span></b></a> <span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">خون حاوی اجزای متعدد و مفیدی است که در محصولات آرایشی کاربرد دارد</span></span><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">. به‌دلیل حکم نجاست خون در فقه، بررسی دو موضوع ضروری است. نخست، فرایند تغییر اجزای آن در روند تولید محصولات آرایشی و دوم، جوازداشتن یا جوازنداشتن تولید و معامله اجزای مذکور در فقه. هدف این پژوهش این است که با بررسی روند فراوری محصولات ساخته</span></span><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">‌شده از اجزای خونی و استفاده از ادله فقهی، جواز یا عدم جواز ساخت، استفاده و خریدوفروش این محصولات بررسی شود.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.15pt">مواد و روش‌ها:</span></span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.15pt">این پژوهش، تحقیقی میان‌رشته‌ای، فقه و پزشکی، با روش توصیفی ـ تحلیلی است. تبیین علمی موضوع مبتنی‌بر منابع پزشکی و تحلیل حکم شرعی مستند به ادله و متون فقهی است. نویسنده در ابتدا، پس از گردآوری مطالب علمی مربوط به فراوری اجزای خونی از مقالات معتبر پزشکی، به تحلیل، موضوع‌شناسی و در نهایت، به نتیجه‌گیری درباره ماهیت این محصولات پرداخته‌ است. سپس با مراجعه به متون دینی و آرای فقها، درصدد این برآمده است که این محصولات تحت چه عنوان فقهی‌ای قرار می‌گیرند. بنابراین، برای اثبات پاکی یا نجاست این محصولات، در ادامه به عناوینی چون استهلاک و استحاله پرداخته شده است، تا تبیین شود که آیا این مواد با توجه به ماهیتشان، تحت عناوین مذکور قرار می‌گیرند یا نه. سپس برای حکم تولید، استفاده و معامله آن، به ارائه و تحلیل ادله مرتبط با این محصولات و همچنین واکاوی موضوعات موجود در ادله پرداخته شده ‌است. نویسنده در این قسمت با بیان آرای فقها و قرائن موجود در روایات، به روش تحلیل محتوا اثبات مدعی می‌کند و حرمت موجود در ادله را به خوردن این محصولات و معامله به این انگیزه محدود می‌کند.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">یافته‌ها: </span></span></b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">در فرایند تولید این محصولات، اجزای خون به‌سبب تغییرنکردن در ساختار مولکولی (تغییر شیمیایی) و صورت نوعیه مستحیل نمی‌شوند. لذا از دیدگاه عرف، این فراورده‌ها موادی خونی هستند. بنابراین، استحاله رخ نمی‌دهد. استهلاک نیز نمی‌تواند برای پاکی این محصولات کاربرد داشته باشد؛ چراکه در شریعت، استهلاک فقط برای پاکی یکی از موارد نجس است و اگر استهلاک شامل تمامی موارد نجس باشد، چون اجزای خونی با مواد مضاف ترکیب شده‌اند، استهلاک صورت نمی‌گیرد، چراکه استهلاک اجماعاً در جایی است که مقدار کمی نجس با آب پاک مطلق مخلوط شود، اما در موضوع ما چون اجزای خونی با مواد مضاف مخلوط شده ‌است، استهلاکی وجود ندارد.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">نتیجه‌گیری: </span></span></b><span lang="FA" style="line-height:80%"><span style="color:black">با توجه به اینکه هیچ‌یک از مطهرات فقهی در روند تولید وجود ندارد، این محصولات نجس هستند. همچنین، به‌دلیل انصراف ادله حرمت خون به &laquo;اکل&raquo; (منفعت متعارف عصر تشریع)، سایر منافع عقلایی آن مانند مصارف آرایشی جایز است.</span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span dir="LTR" style="line-height:80%"><span style="color:black"></span></span></b></span></span></span></span></span> <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:95%"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="line-height:95%">Background and Objectives:</span></b><span class="Char"><span style="letter-spacing:-0.2pt"><b> </b></span></span><span style="line-height:95%"><span style="color:black">Blood contains many valuable components used in cosmetic products. Due to jurisprudence rulings on blood impurity, two issues must be examined: first, how these components are modified during cosmetic production; second, whether producing and trading these components is permissible.</span></span> <span style="line-height:95%"><span style="color:black">The purpose of this research is to examine the processing of products made from blood components and to use jurisprudential evidence to determine whether the manufacture, use, purchase, and sale of these products are permissible.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="line-height:95%"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.15pt">Methods:</span></span></span></b><span style="line-height:95%"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.15pt"> This study was conducted using interdisciplinary research, jurisprudence, and medicine, with a descriptive-analytical method. The scientific explanation of the issue is based on medical sources and the analysis of Sharia rulings, documented by evidence and jurisprudential texts. Initially, after collecting scientific materials related to the processing of blood components from valid medical articles, the author analyzed them thematically, and finally, concluded the nature of these products. Then, by referring to religious texts and the opinions of jurists, an attempt was made to find out under which jurisprudential title these products were placed. Therefore, in order to prove the purity or impurity of these products, topics, such as depreciation and metamorphosis, were addressed to clarify whether these materials, according to their nature, fall under the mentioned topics or not. Then, in order to judge its production, use, and treatment, the evidence related to these products and the analysis of the issues in the evidence were presented. In this part, the author, by expressing the opinions of the jurists and the evidence in the hadiths, made a claim using the method of content analysis and limited the sanctity in the evidence to eating these products and trading for this motive.<b> </b></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="line-height:95%"><span style="color:black">Findings</span></span></b><span style="line-height:95%"><span style="color:black">: During the production of these products, blood components remain insoluble because their molecular structures do not change chemically. Therefore, from a cultural perspective, these products remain blood. The jurisprudential terms of consumption and transformation cannot be applied to determine the purity of these products because, in Sharia, consumption is only considered impure matter in terms of purity. Additionally, the failure to achieve transformation due to the lack of chemical change in the components, along with the limited scope of jurisprudence on consumption issues, prevents a ruling on the purity of these products. There is evidence from the Quran, Sunnah, and consensus that the use of blood and, consequently, its components, is not permitted.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="line-height:95%"><span style="color:black">Conclusion: </span></span></b><span style="line-height:95%"><span style="color:black">Since none of the jurisprudential purifications are present in the production process, these products are impure; also, due to the withdrawal of the evidence of the sanctity of blood for &quot;eating&quot;&mdash;the traditional benefit of the era of legislation&mdash;its other rational benefits, such as cosmetic uses, are permissible.</span></span></span></span></span></span> نجاست فراورده‌های خونی, محصولات آرایشی, استحاله, استهلاک, فقه پزشکی, معامله اعیان نجسه Cosmetic Products, Depreciation, Impurity of Blood Products, Medical Jurisprudence, Trading in Impure Goods, Transformation 73 87 http://jrh.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1509-2&slc_lang=fa&sid=1 Ahmadreza Erfanian احمدرضا عرفانیان ahmadreza.erfanian77@gmail.com 10031947532846009784 10031947532846009784 Yes Advanced-Level Seminary Student, Department of Jurisprudence and Principles, Fiqh Center of the Infallible Imams (Peace Be Upon Them), Qom, Iran دانش‌پژوه مقطع سطوح عالی حوزه علمیه، گروه فقه و اصول، مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، قم، ایران