fa تدوین و اعتباریابی پروتکل توانمندسازی خانواده‌های افراد اتیسم علیه استیگمای ادراک‌شده با رویکرد روانشناسی اسلامی-مثبت‌نگر روانشناسی روانشناسی پژوهشي - مقاله اصیل Original Research <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black"><strong>سابقه و هدف: </strong>استیگما یکی از رایج‌ترین فشارهای اجتماعی در اختلالات طیف اتیسم است و توانمندسازی خانواده‌های افراد اتیسم در برابر این بار روانی مضاعف ضروری است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی پروتکل توانمندسازی مادران با کودک اتیسم علیه استیگمای ادراک‌شده با رویکرد روانشناسی اسلامی-مثبت‌نگر انجام شده‌است.</span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black"><strong>مواد و روش ها:</strong> در این پژوهش از روش تحلیل کیفی متن به روش قراردادی استفاده شد. روش پژوهش به صورت دو مرحله‌ی تدوین پروتکل و اعتباریابی آن بود. در مرحله اول پژوهش جستجوی مقالات پایگاه‌های معتبر داخلی وخارجی صورت گرفت. واحد نمونه‌گیری شامل لغات و مضامینی است که در حوزه آموزش خانواده، آموزش های شناختی&ndash;</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">عاطفی واجتماعی خانواده‌های با عضو ناتوان، توانمندسازی در برابر استیگما، مداخله‌های روانشناسی اسلامی و مثبت‌گرا بود. متون جمع‌آوری شده با روش تحلیل مضمون، کدگذاری شدند.</span><span style="line-height:95%"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="line-height:95%"><span style="color:black"><strong>یافته ها:</strong> مضامین اصلی به دست آمده شامل پذیرش اتیسم، افزایش آگاهی و شناخت راجع به اتیسم و استیگما، افزایش عزت نفس، امید و خوش‌بینی، توکل و رضایتمندی، صبر و تاب‌آوری، بخشایش، سپاسگزاری و تشکر، نشاط وشادکامی، توانمندی‌های برجسته و نقاط مثبت، خودشفقتی و مراقبت از خود، بود که در تدوین پروتکل مورد نظر در قالب هشت جلسه آموزشی به کار گرفته شد. پروتکل تدوینی در نمونه 12 نفری متخصصان به روش لاوشه اعتباریابی شد.</span></span><span lang="FA" style="line-height:95%"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black"><strong>استنتاج:</strong> هریک از جلسات آموزشی و میانگین این جلسات، نسبت روایی محتوایی (</span></span><span dir="LTR" style="color:black">CVR</span><span lang="FA"><span style="color:black">) و شاخص روایی محتوایی (</span></span><span dir="LTR" style="color:black">CVI</span><span lang="FA"><span style="color:black">) بالاتر از حداقل مقدار پذیرفتنی برای تأیید اعتبار داده‌ها را داشتند؛ که به ترتیب بالاتر از 56/0 و 79/0 بود.</span></span></span></span></span></span></span> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="letter-spacing:-.2pt">Background and Purpose:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"> Stigma is one of the most prevalent social pressures associated with autism spectrum disorders, and empowering the families of autistic individuals to cope with this dual psychological burden is essential. The present study aimed to develop and validate a protocol for empowering mothers of autistic children to confront perceived stigma, using an Islamic-positive psychology approach.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">Materials and <span style="color:#0d0d0d">Methods: </span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:#0d0d0d">A conventional qualitative text analysis approach was employed in this study, which consisted of two stages: protocol development and validation. During the initial phase, scholarly articles were retrieved from reputable national and international databases. The sampling focused on key terms and thematic content related to family education, cognitive-emotional and social training for families of individuals with disabilities, empowerment strategies against stigma, and interventions rooted in Islamic and positive psychology. The gathered texts were systematically coded using the content analysis method.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:red"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">Results: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">The main themes obtained included acceptance of autism, increasing awareness and knowledge about autism and stigma, increasing self-esteem, hope and optimism, trust and satisfaction, patience and resilience, forgiveness, gratitude and thanksgiving, joy and happiness, outstanding capabilities and positive points, self-compassion and self-care, which were used in the development of the protocol in the form of eight training sessions. The developed protocol was validated in a sample of 12 experts using the Lawshe&#39;s method.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:236.25pt"><span style="vertical-align:top"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">Conclusion:</span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">Each of the training sessions and the average of these sessions had a content validity ratio (CVR) and content validity index (CVI) higher than the minimum acceptable value for data validation, which was higher than 0.56 and 0.79, respectively.</span></span><b><i><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"></span></span></i></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:236.25pt"><span style="vertical-align:top"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><i><span lang="EN-US" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"></span></span></i></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> استیگما , خانواده, اختلالات اتیسم, روانشناسی مثبت, دین و روانشناسی Autistic disorder, Family, Positive psychology, Religion and psychology, Stigma 1 11 http://jrh.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1135-2&slc_lang=fa&sid=1 Zeinab Khaki زینب خاکی z.khaky@gmail.com 10031947532846009788 10031947532846009788 No Payame Noor university روانشناسی اسلامی گرایش مثبت‌گرا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Sedigheh Rezaei Dehnavi صدیقه رضایی دهنوی srezaeidehnavi@pnu.ac.ir 10031947532846009789 10031947532846009789 Yes Associate Professor, Department of Psychology, Payam-e Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران