گروه تاریخ علوم پزشکی، دانشکدۀ طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.
چکیده: (1 مشاهده)
بررسی سیر تاریخی در هر علم، میزان پیشرفت، توقف یا حتی عقبگرد آن را در یک دورۀ مشخص نمایان میسازد. با توجه به اهمیت بیماری بوی بد دهان در گذشته و دنیای امروز، این پژوهش با هدف تبیین تاریخ پزشکی ایران و اسلام، به بررسی دیدگاههای طبیبان تمدن اسلامی دربارۀ علل بوی بد دهان تا پایان سدۀ هفتم قمری پرداخته است. بر این اساس، سیر تحولات و میزان تأثیرگذاری اطبای تمدن اسلامی بر این حوزه از دانش مورد تحلیل قرار گرفت.
این مطالعه یک پژوهش کیفی با روش تحلیل محتواست که بر روی متون طبی تمدن اسلامی موجود در کتابخانۀ دیجیتالی نور و سایر منابع الکترونیک انجام شد. گردآوری دادهها با جستوجوی واژگان کلیدی در متون طب سنتی تا قرن هفتم هجری و منابع جدید صورت پذیرفت، سپس دادههای استخراجشده در قالب دو موضوع اصلی «نامگذاری» و «سببشناسی» دستهبندی و ارائه شدند. یافتههای پژوهش نشان میدهد بوی بد دهان در طول زمان عمدتاً با عنوان «بخر» و واژههای مترادف آن شناخته میشد و حکمای تمدن اسلامی یافتههای جدیدی دربارۀ علل آن ارائه کردند. اگرچه تفاوتهای جغرافیایی تأثیر محسوسی بر سیر تکامل علل این بیماری نداشت، اما عامل زمان بسیار اثرگذار بود. بوی بد دهان، هم بهعنوان یک بیماری مستقل و هم بهعنوان علامتی برای بیماریهای دیگر، از دیرباز نزد حکمای تمدن اسلامی حائز اهمیت بود و آن را از ابعاد مختلف بررسی کردند. اطبای این دوران نهتنها در حفظ دانش پیشینیان کوشیدند، بلکه طی قرون متمادی بر غنای آن افزودند. دیدگاه جامع حکمای طب سنتی به بوی بد دهان و توجه همزمان به علل متعدد آن، میتواند در رویکردهای تشخیصی امروزی مورد توجه قرار گیرد.